सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालले मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लालाई लक्षित गर्दै आपतकालीन अवस्थाको प्रभावकारी व्यवस्थापनका लागि “Disaster Volunteer” निर्माण कार्यक्रम सुरु गरेको छ। यस अभियानको उद्देश्य प्रत्येक जिल्लामा स्थानीयस्तरमै विपद् व्यवस्थापनमा सक्षम जनशक्ति तयार पार्नु हो, जसले आगामी मनसुन र अन्य प्राकृतिक तथा मानवजन्य प्रकोपहरूमा तिब्र र प्रभावकारी प्रतिक्रिया जनाउन सकोस्।
DIG ढकालको निर्देशनमा प्रदेशभर अभियान सुरु
मधेश प्रदेशलाई मनसुनजन्य बाढी, डुबान, आगलागी र अन्य विपद्को उच्च जोखिम क्षेत्रको रूपमा मानिन्छ। यही तथ्यलाई मध्यनजर गर्दै सशस्त्र प्रहरी बल मधेश प्रदेश प्रमुख डीआईजी कृष्ण ढकालको विशेष निर्देशनमा यो अभियान अघि बढाइएको हो।
उनको भनाइमा,
> “विपद्का प्रथम उत्तरदाता भनेकै स्थानीय समुदाय हो। जबसम्म समुदाय आफैं सक्षम हुँदैन, न्यून क्षतिको अपेक्षा पुरा हुँदैन। हाम्रो उद्देश्य नै मानवीय क्षति हुन नदिने अभियानमा लाग्नु हो।”
१३९ जनाले तालिम सकाए, थप जिल्लामा तालिम सुरु हुँदै
हालसम्म निम्न जिल्लामा २१ दिने Disaster Volunteer तालिम सफलतापूर्वक सुरु भइसकेको छः
रौतहट – ३८ जना
महोत्तरी – २६ जना
सर्लाही – २५ जना
धनुषा – २५ जना
सप्तरी – २५ जना
कुल १३९ जना स्वयंसेवकले तालिम लिइसकेका छन्। अब बारा, पर्सा र सिरहा जिल्लामा पनि कम्तीमा २५–२५ जनाको नयाँ टोली तयार पार्ने तालिम छिट्टै सुरु गरिने योजना छ।
विपद् सूचना प्रणाली पनि सुदृढ
सशस्त्र प्रहरी बलले प्रत्येक पालिकाका वडामा कम्तीमा २५ जना ‘विपद् सूचक’ तयार पार्ने कार्य पनि अघि बढाएको छ। यिनीहरू सम्भावित विपद्का घटनाको तुरुन्त जानकारी दिने प्राथमिक सूचना स्रोतका रूपमा क्रियाशील हुनेछन्।
यसका लागि सबै जिल्लाका पालिकाहरूसँग समन्वय गरी ‘विपद् सूचक’हरूको विवरण तथा सम्पर्क नम्बर संकलन कार्य पूरा भइसकेको छ।
सुरक्षा फौज र समुदायबीचको सहकार्यले विपद् व्यवस्थापनमा नयाँ मोड
सशस्त्र प्रहरी बलको यो अभियानले सुरक्षा फौज र समुदायबीचको सहकार्यलाई संस्थागत बनाउँदै, विपद्सँग जुध्ने सामूहिक क्षमतामा उल्लेखनीय योगदान दिने अपेक्षा गरिएको छ। समयमै सूचना, तालिमप्राप्त जनशक्ति र पूर्वतयारीले ठूलो क्षति टार्न सकिने विश्वास DIG ढकालले व्यक्त गरेका छन्।
निष्कर्ष
मधेश प्रदेशमा सशस्त्र प्रहरी बलको सक्रियता, योजना र समन्वयको यो प्रयास विपद् व्यवस्थापनको उत्कृष्ट उदाहरण बन्ने दिशामा उन्मुख देखिन्छ। स्थानीय जनशक्ति सुदृढीकरण र सूचनाको पहुँच विस्तार गर्दै सशस्त्र प्रहरीले समुदाय–मुखी सुरक्षा अवधारणा स्थापित गर्ने मार्ग प्रशस्त गरेको छ।
